Türkiye’de geçen hafta erişim engelleri X hesaplarından dijital kütüphanelere, LGBTİ+ tanışma uygulamalarına ve bir Kıbrıs gazetesine kadar uzandı. Sosyal medyada e-Devlet üzerinden yaş doğrulaması dönemi başladı, Rekabet Kurulu da Google’ın yapay zekâ özetleri hakkında soruşturma açtı. Dünyada ise Android’in kapanan kapıları ve sansürü belgeleyenlere yönelik baskı gündemdeydi. CyberNews’in haftalık Dijital Haklar dosyası, 2-9 Kasım 2026 haftasının doğrulanmış beş gelişmesini kaynaklarıyla derliyor.

Kısaca

  • Türkiye: 1-4 Kasım arasında en az 207 X hesabı, Havadis gazetesinin sitesi, Anna’s Archive ile LibGen’e ait 10 alan adı ve 9 LGBTİ+ odaklı tanışma platformu erişime engellendi.
  • Türkiye: Sosyal medya hesabı açmak 1 Kasım’dan bu yana e-Devlet’ten alınan “yaş doğrulama belirteci”ne bağlı.
  • Türkiye: Rekabet Kurulu, Google’ın Yapay Zekâ Önizlemeleri ve Yapay Zekâ Modu hizmetleri hakkında soruşturma açtı ve geçici tedbir uyguladı.
  • Dünya: Android geliştirici doğrulaması üzerine Tuta, GrapheneOS ve FSFE sorularımızı yanıtladı. Ortak mesajları şu: Mesele güvenlikten çok kontrol.
  • Dünya: Hindistan’da Delhi Polisi, internet sansürünü belgeleyen dijital haklar örgütlerinin paylaşımlarına kaldırma talebi gönderdi.

1. Engeller hesaplardan kütüphanelere uzandı

İfade Özgürlüğü Derneği’nin (İFÖD) EngelliWeb projesine göre 1-2 Kasım’da en az 207 X hesabı erişime engellendi. Listede emekli albay Orkun Özeller, televizyon sunucusu Ayşenur Yazıcı ve ekonomist T. Sabri Öncü’nün hesapları da var. Hesapların büyük çoğunluğu X tarafından Türkiye’den görünmez kılındı. Bu rakam, İFÖD’ün Ekim ayı için açıkladığı en az 867 hesabın üzerine geliyor. Eylül ve Ekim’de engellenen hesap sayısı birlikte 2.137’ye ulaşmıştı; ayrıntıları İFÖD’ün Ekim raporu haberimizde aktarmıştık.

Engeller yalnızca sosyal medyayla sınırlı kalmadı. Kuzey Kıbrıs’ın önde gelen gazetelerinden Havadis’in sitesi, İstanbul 9. Sulh Ceza Hâkimliğinin 1 Kasım tarihli ve 2026/10802 sayılı kararıyla erişime kapatıldı. 4 Kasım’da Giresun Sulh Ceza Hâkimliğinin 2026/6081 sayılı kararıyla Anna’s Archive, Library Genesis ve RandomBook’a ait 10 alan adı engellendi. Aynı gün İstanbul 1. Sulh Ceza Hâkimliği, 2026/10137 sayılı kararla OkCupid, Feeld, GROWLR, Zoe, Lex, Bindr, u4Bear, Disco ve TheBlowers olmak üzere 9 LGBTİ+ odaklı tanışma platformunu erişime kapattı. Kararların gerekçeleri kamuoyuyla paylaşılmadı.

2. Sosyal medyada kimlikli dönem başladı

10 Ekim’de Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik 1 Kasım’da yürürlüğe girdi. Yeni sosyal medya hesapları artık e-Devlet’ten üretilen bir “yaş doğrulama belirteci” ile açılıyor; mevcut hesaplar için son tarih 31 Mart 2027. Düzenlemenin ayrıntılarını ve açık soruları bu haberde ele aldık. İFÖD, 2 Kasım tarihli açıklamasında sosyal medya kullanımının e-Devlet doğrulamasına bağlandığını, oyun platformlarına yeni yükümlülükler getirildiğini ve Steam’de Türkiye’den erişilemeyen oyun sayfası sayısının 28 Ekim itibarıyla 767’ye çıktığını hatırlattı. Dernek daha önce bu zorunluluğun kanunda dayanağı olmadığını, anonimlik ve mahremiyet için ciddi risk taşıdığını söylemiş ve yönetmeliğin iptali için Danıştay’a dava açacağını duyurmuştu.

3. Rekabet Kurulu Google’ın yapay zekâ özetlerini soruşturuyor

Rekabet Kurumu 2 Kasım’da, Google’ın arama sonuçlarında sunduğu Yapay Zekâ Önizlemeleri (AI Overviews) ve Yapay Zekâ Modu (AI Mode) özellikleriyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini, yani hâkim durumun kötüye kullanılması yasağını ihlal edip etmediğini incelemek için soruşturma açtığını duyurdu. Kurum önaraştırmada, bu özelliklerin haber yayıncılarına giden trafiği azaltıp azaltmadığını ve Google’ın yayıncılarla yaptığı sözleşmelerde haksız koşullar bulunup bulunmadığını inceledi. Kurul, 8 Ekim’de aldığı 26-37/1000-423 sayılı kararla geçici tedbir de uyguladı. Buna göre Google, yayıncılar arasında ayrımcılık yapmayan, içerik kullanımının ekonomik değerini yansıtan koşullar oluşturmak zorunda. Yayıncılar, içeriklerinin bu yapay zekâ hizmetlerinde kullanılıp kullanılmayacağına, diğer Google hizmetlerindeki görünürlüklerini kaybetmeden karar verebilmeli. Haber alma hakkı açısından bu önemli: Okurun bilgiye hangi kaynaktan ve hangi koşullarla ulaştığını tek bir şirketin belirlemesi, haber çeşitliliğini doğrudan etkiliyor.

4. Android’de kontrol tartışması: Üç kuruluş CyberNews’e konuştu

Google’ın resmî takvimine göre geliştirici doğrulaması 30 Eylül 2026’da Brezilya, Endonezya, Singapur ve Tayland’da başladı. 2027’de sertifikalı tüm Android cihazlara yayılacak. Bu hafta Keep Android Open dosyamız kapsamında üç kuruluşun yanıtlarını yayımladık.

Tuta CEO’su Hanna Bozakov, meselenin gizlilikten çok teknoloji özgürlüğü olduğunu söyledi: “Bu gerçekten bir kontrol meselesi: Google neden insanların cihazlarına ne yüklediğini kontrol edebilsin?” (röportajın tamamı). GrapheneOS ise asıl sorunun Play Integrity API olduğunu belirtti. Projeye göre bu sistem, Google sertifikası olmayan işletim sistemlerini banka ve kamu uygulamalarının dışında bırakıyor ve güvenliği değil sertifikayı denetliyor (GrapheneOS röportajı). FSFE’den Jithendra Palepu da “Bir geliştiricinin kimliğini doğrulamak, yazılımının güvenli olduğunu doğrulamakla aynı şey değil” dedi. Palepu, alternatif mağazalar için açılan Kayıtlı Uygulama Mağazaları programının yıllık ücret ve sertifika şartlarının F-Droid gibi topluluk projelerini zor durumda bırakabileceğini anlattı (FSFE röportajı). F-Droid, EFF ve noyb dahil diğer kuruluşlara gönderdiğimiz sorular hâlâ yanıt bekliyor.

5. Hindistan’da sansürü belgeleyenler hedefte

Electronic Frontier Foundation (EFF), 6 Kasım’daki yazısında Hindistan’daki yeni bir gelişmeyi duyurdu. EFF’e göre Software Freedom Law Center India (SFLC.in), 3 Kasım’da X’ten bir bildirim aldı: Delhi Polisi 42 URL için kaldırma talebi göndermişti. Hedefler arasında SFLC.in ve Internet Freedom Foundation’ın hesapları, @geoblockedindia hesabı ve sansür örneklerini belgeleyen paylaşımlar var. Taleplerde nefret söylemi, RSS’e yönelik iddia edilen hakaret ve güvenlik gerekçe olarak gösteriliyor. EFF, sansürü belgelemenin kamu güvenliğini zedelemek anlamına gelmediğini, şeffaflık için zorunlu olduğunu vurguluyor. Tablo Türkiye’den tanıdık: EngelliWeb’in ve İFÖD’ün X hesapları da Ekim’de 8/A kapsamında Türkiye’den erişime kapatılmıştı.

Haftanın diğer başlıkları

  • Gözetim: Statewatch’ın araştırmasına göre Avrupa ülkeleri 2023’ten bu yana Cellebrite’ın telefon kırma araçlarına en az 69 milyon euro harcadı (haberimiz).
  • Konum verisi: EFF ve ACLU, ABD’de bir bölgedeki tüm telefonların konum verisini isteyen “tower dump” kararlarının anayasaya aykırı sayılması için Dokuzuncu Daire’ye görüş sundu.

Ne yapabilirsiniz?

  • Engelleri kayda geçirin. Erişemediğiniz bir site ya da hesabı EngelliWeb’e bildirin. Engel size yönelikse kararı öğrenir öğrenmez bir avukatla itiraz yolunu değerlendirin; itiraz süreleri kısa.
  • Kaynağa güvenli erişin. Engellenen haber sitelerine ulaşmak için Tor Browser gibi açık kaynak araçları kullanabilirsiniz.
  • e-Devlet doğrulamasında dikkatli olun. Yaş doğrulama belirtecini yalnızca turkiye.gov.tr adresinden alın. Bu konuyu bahane eden sahte SMS ve bağlantılara tıklamayın.
  • Android’de seçeneklerinizi koruyun. Açık kaynak uygulamalar için F-Droid’i kullanın, uygulamaları nereden kurduğunuzu not edin. Geliştiriciyseniz Keep Android Open açık mektubunu ve kampanyanın önerilerini inceleyin.
  • Verileriniz için hakkınızı kullanın. Şirketlerden hangi verinizi tuttuklarını KVKK kapsamındaki haklarınızla sorabilirsiniz.

Neyi bilmiyoruz?

Bu hafta erişime kapatılan sitelerin ve hesapların büyük kısmında kararların gerekçesi açıklanmadı. Engeli kimin talep ettiği de bilinmiyor. Rekabet Kurulu soruşturmasının ne zaman sonuçlanacağı ve Google’ın geçici tedbire nasıl uyduğu henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Google’ın Android geliştirici doğrulamasını 2027’de hangi takvimle ve hangi ülkelerde genişleteceği de netleşmiş değil.

Bu yazı Dijital Haklar dosyamızın parçasıdır. Neyi neden takip ettiğimizi bu yazıda anlattık. Konu önerisi ve düzeltme için sitemizdeki iletişim sayfasından bize yazabilirsiniz.