1 Kasım 2026 itibarıyla Türkiye’de sosyal medya hesabı açmanın kuralları değişti. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığının hazırladığı ve 10 Ekim 2026 tarihli, 33396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik” yürürlüğe girdi. Artık yeni hesap açan herkes, yaşı ne olursa olsun, e-Devlet Kapısı üzerinden üretilen bir “yaş doğrulama belirteci” ile doğrulanacak. 15 yaşını doldurmamış çocuklar hesap açamayacak, mevcut hesaplar da 31 Mart 2027’ye kadar doğrulanmak zorunda.

Kanunun kendisini Eylül’de 1 Kasım’da neyin değişeceğini anlatan yazımızda ele almıştık. O tarihte doğrulamanın nasıl yapılacağı belli değildi. Yönetmelik bu boşluğu doldurdu: Yöntem e-Devlet oldu.

Kısaca

  • Yaş doğrulama e-Devlet üzerinden üretilen bir belirteçle yapılıyor; yeni hesaplarda 1 Kasım’dan itibaren zorunlu.
  • Belirteç yalnızca “15 yaşını doldurdu mu, 18 yaşını doldurdu mu” bilgisini taşıyor.
  • 15–18 yaş arası hesaplar varsayılan olarak gizli; canlı yayın, sonsuz kaydırma ve kişiselleştirilmiş reklam yok.
  • Snapchat, Twitch ve Dailymotion uygulamaya başladı; İFÖD yönetmeliğin iptali için Danıştay’a gidecek.

Belirteç nasıl çalışıyor?

Yönetmeliğin 7. maddesine göre süreç şöyle işliyor: Kullanıcı e-Devlet Kapısı’nda kimlik doğrulaması yapıyor ve Başkanlığın sunduğu çevrim içi hizmetle bir yaş doğrulama belirteci üretiyor. Bu belirteci kendisi ilgili sosyal medya platformuna yüklüyor. Platform da belirtecin gerçekten Başkanlık tarafından e-Devlet üzerinden üretildiğini teyit ediyor ve kullanıcının yaş grubunu buradan öğreniyor.

Belirtecin içeriği dar tutulmuş. Metne göre belirteç yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığı ve 18 yaşını doldurup doldurmadığı bilgisini içeriyor; başka hiçbir kişisel veri, ayrıca platformdaki kullanıcı adını üçüncü kişiler için belirlenebilir kılan bilgi taşımıyor. 5. madde de yaş doğrulamada “kimlik tespiti yerine yalnızca yaş eşiğinin belirlenmesine imkân tanıyan yöntemlerin” kullanılacağını söylüyor. Platformun belirteci yaş doğrulama dışında bir amaçla kullanması yasak.

Türkiye’de mukim olmayan, geçici olarak bulunan kullanıcılar bu kontrolden muaf. Ancak bu kişiler Türkiye’de sunulan hizmetlerden yararlanmak isterse, kimlik doğrulaması yapılmaksızın yalnızca pasaport bilgileriyle e-Devlet üzerinden istisnai bir belirteç alabiliyor.

Doğrulama tek seferle bitmiyor

6. madde, platformların belirteçle doğrulama yaptıktan sonra da hizmet süresince “kendi belirleyeceği tekli veya katmanlı” yaş doğrulama yöntemlerini işletmesini istiyor. Doğrulanmış bir hesabın belirlenen yaş aralığına aykırı kullanıldığına dair “makul şüphe” oluşursa hesap askıya alınıyor ve yeniden kullanılabilmesi için yeniden belirteçle doğrulama gerekiyor. Makul şüphenin neye göre belirleneceği metinde tanımlanmış değil; bu, platformların kullanıcı davranışından yaş tahmini yapan sistemlere başvurmasının da önünü açıyor.

Hesap kapatma ya da askıya alma kararlarına karşı itiraz yolu ise 10. maddede düzenlenmiş. Platformlar Türkçe, ücretsiz ve erişilebilir bir başvuru mekanizması kurmak zorunda. İtirazlar tamamen otomatik sistemlerle incelenemiyor, anlamlı bir insan incelemesinden geçmesi gerekiyor. İtiraz sonuçlanana kadar hesaptaki içerik ve kişisel veriler silinemiyor.

15–18 yaş hesapları için neler değişiyor?

8. madde, 15 yaşını doldurmuş ama 18’ine girmemiş kullanıcılar için ayrıntılı bir liste getiriyor:

  • Hesaplar varsayılan olarak gizli açılıyor, ancak kullanıcı herkese açık yapma seçeneğine sahip.
  • Bu hesaplara yalnızca takip ettikleri kişiler mesaj atabiliyor; mesajlarda “görüldü” bilgisi yer almıyor.
  • Canlı yayın açılamıyor; içeriklerin sonsuz kaydırma ya da kendiliğinden ardışık oynatma ile sunulması yasak.
  • Çocuğa ait veriler profilleme ve kişiselleştirilmiş reklam için kullanılamıyor.
  • Telefon rehberi gibi kişi listeleri platformla senkronize edilemiyor; profil fotoğrafı ve paylaşımların başkalarınca ekran görüntüsü alınması teknik olarak engelleniyor.

9. madde ise ebeveyn kontrol araçlarını zorunlu kılıyor: Hesap ayarlarını yönetme, ücretli işlemlere onay ve harcama limiti, kullanım süresini izleyip sınırlama ve konum paylaşımı. Araçların “çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmayacak” şekilde tasarlanması da şart.

Platformlar ne yaptı?

Snapchat’in destek sayfasına göre 1 Kasım’dan itibaren Türkiye’de 15 yaşın altındakiler hesap oluşturamıyor, 18 yaşın altındakiler ise uygulamanın daha az sekmeli bir sürümünü görüyor. Snapchat, yaşı kayıt sırasında girilen doğum tarihi ve kendi kullandığı diğer yaş sinyallerine göre belirlediğini yazıyor. İFÖD’nin derlemesine göre Twitch, 29 Ekim’den itibaren 15 yaş altına yeni hesap açtırmıyor ve bu yaş grubundaki mevcut hesapları Şubat 2027’de kapatacak. Dailymotion ise bir yaş doğrulama çözümü uygulayana kadar Türkiye’den yeni hesap açılmasını durdurdu; uygulama App Store ve Google Play’den de geçici olarak kaldırıldı.

Aynı gün yürürlüğe giren ek madde 5, günlük erişimi yüz binden fazla olan yurt dışı kaynaklı oyun platformlarına da Türkiye’de temsilci atama, yaş derecelendirmesi ve ebeveyn kontrolü yükümlülüğü getirdi. Google 26 Ekim’de Türkiye’deki şirketinin faaliyet alanına Google Play için oyun platformu temsilciliğini ekledi; Gameforge Türk IP adreslerinden oynayan herkes için 18 yaş doğrulaması başlattı.

Dolandırıcılara dikkat

Yeni dönem, yeni bir dolandırıcılık bahanesi de yarattı. Anadolu Ajansı’na konuşan Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Ergün Kılıç, doğrulamanın yalnızca turkiye.gov.tr ve resmî e-Devlet uygulaması üzerinden yapılacağını hatırlattı. “Hesabınız kapatılacak, hemen doğrulayın” diyen SMS, e-posta ve sosyal medya mesajlarındaki bağlantılara tıklamayın. Yaş doğrulama için ücret, kart bilgisi ya da şifre isteyen herkes dolandırıcıdır. Mevcut hesaplar için süre 31 Mart 2027’ye kadar.

Açık sorular

Belirtecin içeriğinin yalnızca iki evet/hayır bilgisiyle sınırlanması, platformlara kimlik numarası gitmemesi açısından önemli bir güvence. Ancak sistemin bütününe bakınca yanıtı metinde bulunmayan sorular var. Platform, belirtecin Başkanlık tarafından üretildiğini teyit ederken Başkanlık tarafında hangi kayıtlar tutulacak? Hangi kişinin hangi platform için belirteç aldığı bilgisi saklanacak mı, ne kadar süre ve kimlerin erişimine açık olacak? Belirtecin teknik yapısı ve platformların bunu nasıl kullanacağı, 12. maddeye göre Başkanlığın hazırlayıp platformlarla paylaşacağı bir rehbere bırakıldı. Bu yazı hazırlanırken söz konusu rehberin kamuya açık bir sürümüne ulaşamadık.

Bu soruların cevabı önemli, çünkü Türkiye’de sosyal medya hesapları aynı dönemde yoğun erişim engeliyle karşı karşıya. Yalnızca Eylül ve Ekim’de en az 2.137 X hesabı engellendi. Sosyal medyaya katılımın devlet eliyle üretilen bir belirtece bağlanması, anonim konuşabilme imkânının sınırlarını yeniden çiziyor. Adalet Bakanı’nın daha önce anlattığı ve hesap–kimlik eşleşmesinin devlette kalacağı belirtilen “anahtar modeli” tartışmasını da bu yüzden önemsemiştik.

İFÖD, 13 Ekim’de yaptığı açıklamada yönetmeliğin iptali için Danıştay’da dava açacağını duyurdu. Dernek, 1 Kasım itibarıyla “sosyal medyaya erişimin devlet eliyle yaş ve kimlik doğrulamasına bağlandığını” vurguluyor. Davanın seyrini ve platformların belirteci nasıl uygulamaya koyduğunu izlemeye devam edeceğiz.