Telefonumuza hangi uygulamayı kuracağımıza, hangi siteye girebileceğimize ve mesajlarımızın kimler tarafından okunabileceğine giderek daha çok başkaları karar veriyor. Bazen bu kararı bir devlet kurumu veriyor, bazen de bir teknoloji şirketi. Örneğin Google, sertifikalı Android cihazlarda uygulama yükleyebilmek için geliştiricilerin kimliklerini doğrulatmasını şart koşuyor. Bu uygulama 30 Eylül 2026'da dört ülkede başladı ve 2027'de tüm dünyaya yayılacak. Türkiye'de ise sitelere ve hesaplara erişim engeli kararları, ifade özgürlüğü ve haber alma hakkını her ay yeniden gündeme getiriyor.
CyberNews Türkiye'nin Dijital Haklar bölümü bu kararları kullanıcının gözünden takip eder. Amacımız okura üç soruya cevap vermek: Ne oldu? Beni nasıl etkiliyor? Ne yapabilirim?
Neleri takip ediyoruz?
- Cihaz ve platform kilitleri: Android geliştirici doğrulaması, Play Integrity, bootloader kilitleri, alternatif uygulama mağazalarına konan engeller.
- Erişim engelleri ve sansür: 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesiyle verilen kararlar, haber sitelerine ve sosyal medya hesaplarına getirilen engeller, bu kararlara yapılan itirazlar ve Anayasa Mahkemesi'ne yapılan başvurular.
- Gözetim ve şifreleme: AB'deki Chat Control tartışması, "yasal erişim" düzenlemeleri, casus yazılımlar, kitlesel izleme sistemleri.
- Kişisel veriler: KVKK'ya yapılan veri ihlali bildirimleri, kullanıcının KVKK'dan doğan hakları, GDPR ve noyb gibi kuruluşların açtığı davalar.
- Rekabet ve düzenleme: AB Dijital Piyasalar Yasası (DMA), Rekabet Kurumu'nun dijital platformlarla ilgili kararları.
Nasıl çalışıyoruz?
Önce doğruluyoruz. Her iddiayı birincil kaynakla, yani resmi duyuru, mahkeme kararı, Resmî Gazete, şirket belgesi ya da kurumun kendi açıklamasıyla kontrol ediyoruz. Doğrulayamadığımız bilgiyi yayımlamıyoruz. Yayımlarsak açıkça "doğrulanmadı" diye belirtiyoruz.
Kaynağı gösteriyoruz. Okurun bizim yazdıklarımızı kendisi de kontrol edebilmesi için kullandığımız her kaynağın linkini veriyoruz.
Tarafları dinliyoruz. Kullanıcı haklarını öne alıyoruz ama eleştirdiğimiz kurum ve şirketlerin gerekçelerini de doğru ve eksiksiz aktarıyoruz. Görüş bildirmeleri için onlara da yazıyoruz.
Somut yol gösteriyoruz. Her dosyada okurun bugün atabileceği adımlara yer veriyoruz: hangi ayarı değiştirebileceği, hangi açık kaynak aracı kullanabileceği, hangi kuruma nasıl başvurabileceği.
Hatalarımızı düzeltiyoruz. Bir yanlışı fark ettiğimizde yazıyı güncelliyor, neyin değiştiğini yazının içinde belirtiyoruz.
Kimlerle konuşuyoruz?
Free Software Foundation Europe (FSFE), Electronic Frontier Foundation (EFF), noyb, F-Droid, GrapheneOS, Tuta ve İFÖD gibi dijital haklar ve özgür yazılım alanında çalışan kuruluşlarla röportaj yapıyor, açıklamalarını Türkçeye aktarıyoruz. Hiçbir kuruluşun sözcülüğünü yapmıyoruz. Onların görüşlerini de diğer kaynaklar gibi kontrol ediyoruz.
Bir konu önerin ya da bir hata gördüyseniz iletişim sayfamızdan bize yazabilirsiniz.
