Google, Microsoft, OpenAI ve Anthropic, web sitelerinin içeriklerinin yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılmasını tek bir satırla reddedebilmesini sağlayacak ortak bir işareti destekleyeceklerini açıkladı. 30 Ekim 2026’da duyurulan düzenle siteler, her YZ şirketinin botunu tek tek engellemek yerine robots.txt dosyasına yazacakları ortak bir “politika belirteci”yle eğitim tercihlerini bildirebilecek. Ancak düzen henüz yürürlükte değil, varsayılan hâlâ “izin var” ve yayıncıların en büyük derdi olan telif ve ödeme sorununu çözmüyor.

Yeni işaret ne?

Öneri, Anthropic’te standartlardan sorumlu teknik lider Kevin Kelley’nin 30 Ekim’de İnternet Mühendisliği Görev Gücü’ne (IETF) sunduğu “Machine-Readable Training Preference Signal” başlıklı taslağa dayanıyor. Taslak, robots.txt dosyasına yeni bir komut ya da sözdizimi eklemiyor. Bunun yerine, gerçek bir bot adı gibi yazılan __usage_ai-training adlı bir belirteç tanımlıyor. Bir site sahibi şu iki satırı yazdığında, tüm sitesi için “içeriğim üretken YZ eğitiminde kullanılmasın” demiş oluyor:

User-Agent: __usage_ai-training
Disallow: /

İstenirse belli klasörler için istisna da tanımlanabiliyor; örneğin basın kiti sayfaları eğitime açık bırakılabiliyor. Taslak, “YZ eğitimi” tanımını IETF’in AI Preferences (aipref) çalışma grubunun ortak sözlüğünden alıyor: bir içeriğin, içerik üreten (üretken) bir yapay zekâ modelinin öğrenilmiş parametrelerini değiştirmek için kullanılması. Yalnız sınıflandırma, sıralama veya puanlama yapan modellerin eğitimi bu tanımın dışında kalıyor.

İki önemli ayrıntı var. Birincisi, “User-Agent: *” şeklindeki genel kurallar bu belirteci kapsamıyor; yani mevcut robots.txt dosyanız kendiliğinden bir tercih bildirmiş sayılmıyor. İkincisi, belirteç bir tarama yasağı değil, bir kullanım tercihi. Botlar siteyi taramaya devam edebilir; yalnız topladıkları içeriği eğitimde kullanmamaları beklenir.

Kim, ne zaman uygulayacak?

  • Anthropic: Uygulamaya “zaten başladığını” söylüyor.
  • Google: Search Central blogundaki duyuruya göre desteği 2027’de devreye almayı hedefliyor. Bir site bu belirteçle eğitimi reddederse ve Google-Extended için ayrıca kural yazmamışsa, Google bunu Google-Extended’ın engellenmesi gibi yorumlayacak.
  • Microsoft: Bing blogundaki duyuruya göre yeni tercihleri 1 Şubat 2027’den itibaren sayfaları taradıkça uygulayacak.
  • OpenAI: “Önümüzdeki aylarda” uygulayacağını söylüyor.
  • Meta: İletişim sorumlusu Andy Stone girişime destek verdi; ancak Meta’nın bu işarete uyacağını açıkça taahhüt etmedi.

Google, önerinin AB Yapay Zekâ Yasası kapsamındaki Genel Amaçlı YZ Uygulama Kuralları’yla (GPAI Code of Practice) uyumlu olduğunu, bu kuralların da robots.txt’yi yayıncıların makinece okunabilir tercih bildirmesinin temel yolu olarak tanıdığını vurguluyor.

Microsoft’tan ayrı bir “grounding” ayarı

Microsoft bir adım daha atarak eğitimden ayrı bir “AI Grounding” (yanıtlara kaynak olma) tercihi getiriyor. Bu ayar, sitenin içeriğinin Copilot, Bing’in YZ özetleri veya Microsoft 365 gibi ürünlerde anlık yanıt üretirken kaynak olarak kullanılıp kullanılmayacağını belirliyor. Yalnız sayfa düzeyinde, meta etiketi veya HTTP başlığıyla ayarlanabiliyor. Üç seçenek var: izin ver (varsayılan), tamamen engelle ya da yeni “DisallowExtended” ile yalnız Microsoft’un kendi ürünlerine izin verip üçüncü taraflara sunduğu hizmetlere kapatmak.

Microsoft, eski NoArchive ve NoCache etiketlerini kullanan siteleri de uyarıyor: Bu etiketler 1 Mart 2027’den sonra eğitim veya grounding tercihi olarak okunmayacak. Eski kısıtlamalarını korumak isteyen yayıncıların bu tarihe kadar yeni ayarları yapması gerekiyor. Şirket, grounding’i engelleyen sitelerin YZ deneyimlerinde görünürlüğünün “önemli ölçüde” azalacağını da açıkça yazıyor; arama sonuçlarındaki yerlerinin ise etkilenmeyeceğini söylüyor.

Neyi çözüyor, neyi çözmüyor?

Olumlu tarafı açık: Bugün bir yayıncı, içeriğinin YZ eğitiminde kullanılmasını istemiyorsa GPTBot, ClaudeBot, Google-Extended ve onlarca başka bot için ayrı ayrı kural yazmak zorunda. Yeni bot çıktıkça liste uzuyor. Ortak bir belirteç, bu yükü özellikle küçük ve orta ölçekli yayıncılar için ciddi biçimde hafifletebilir.

Ancak sınırlar da en az bu kadar belirgin:

  • Varsayılan “evet”: Microsoft’un da belirttiği gibi, yayıncı bir şey yapmazsa içerik eğitime açık kalıyor. Yani yük hâlâ hak sahibinde.
  • Geçmişe etkisi yok: Tercih yalnız gelecekteki eğitimler için geçerli. Bugüne kadar toplanmış ve modellere girmiş içerik için bir şey değişmiyor.
  • Gönüllülük: İşaret, onu benimseyen şirketleri bağlıyor. Taahhüt vermeyen şirketler veya kurallara uymayan tarayıcılar için teknik bir engel değil.
  • Ödeme yok: Microsoft, tercihlerin “lisans veya ödeme düzenlemesi kurmadığını” açıkça yazıyor. Telif davaları ve lisans pazarlıkları bu düzenden bağımsız sürüyor.
  • Henüz taslak: IETF belgesi bir “İnternet Taslağı”; nihai standart değil ve 3 Mayıs 2027’de geçerliliği sona eriyor, güncellenmesi bekleniyor.

CyberNews daha önce Meta’nın akıllı gözlük verilerini YZ eğitiminde kullanmasına karşı opt-out tartışmasını ve AB Konseyi’nin Digital Omnibus metninde YZ için “meşru çıkar” önerisini ele almıştı. Her iki örnekte de tablo benzer: Kullanıcı ya da yayıncı “hayır” demedikçe veri kullanılıyor; itiraz etmek ise hak sahibinin üzerine kalıyor.

Türkiye açısından tablo

Türk haber siteleri, bloglar ve içerik üreticileri de bu küresel botların hedefinde. Türkiye’de YZ eğitimini doğrudan düzenleyen özel bir kanun henüz yok; telif tarafında 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, kişisel veriler tarafında ise KVKK geçerli. Ancak yasal çerçeve ne olursa olsun, büyük YZ şirketlerinin uyacağını taahhüt ettiği teknik bir işaret, Türk yayıncılara da bugün kullanabilecekleri pratik bir araç sunuyor.

Yayıncıların şimdiden yapabilecekleri belli: robots.txt dosyalarını gözden geçirmek, YZ eğitimi konusunda kurumsal bir karar almak, bu kararı yeni belirteçle yazıya dökmek ve Bing kullanıyorlarsa 1 Mart 2027 takvimini not etmek. Karar verirken şunu da hesaba katmak gerekiyor: Eğitimi reddetmek arama sonuçlarındaki görünürlüğü etkilemiyor; ancak grounding’i kapatmak, YZ asistanlarının verdiği yanıtlarda kaynak olarak görünme şansını azaltabilir.

Ortak işaret, yıllardır süren “botları tek tek kovalama” döneminin sonu olabilir. Ama gerçek bir denge için, varsayılanın “izin” yerine “sor” olduğu ve içeriğin kullanımının adil bir karşılıkla buluştuğu bir düzen hâlâ uzakta.