Sosyal medyada paylaştığınız her fotoğraf, check-in ve yorum, “dijital ayak izinizin” bir parçası. Bu iz; dolandırıcıların ikna edici mesajlar hazırlamasına, kimlik hırsızlığına, hatta yüzünüzün ve sesinizin deepfake içeriklerde kullanılmasına malzeme olabiliyor. İyi haber şu ki birkaç ayarla riskleri ciddi biçimde azaltmak mümkün. Bu rehber, hangi platformu kullanırsanız kullanın gözden geçirmeniz gereken gizlilik ve güvenlik adımlarını sıralıyor.

Kısaca

  • Hesaplarınızda iki adımlı doğrulamayı açın; mümkünse SMS yerine doğrulama uygulaması ya da geçiş anahtarı kullanın.
  • Gönderilerinizi kimlerin görebileceğini bilinçli seçin; kişisel hesaplar için “gizli hesap” seçeneğini değerlendirin.
  • Telefonunuzda kamera ve sosyal medya uygulamalarının konum iznini kontrol edin; anlık konum paylaşımından kaçının.
  • Hesabınıza bağlı üçüncü taraf uygulamaları ve açık oturumları düzenli olarak temizleyin.
  • Bir arkadaşınızdan gelen tuhaf mesajı başka bir kanaldan teyit edin; hesabı ele geçirilmiş olabilir.

Neden önemli: dijital ayak izi

İngiltere Ulusal Siber Güvenlik Merkezi (NCSC), internette sizinle ilgili bulunabilen bilgilerin toplamını “dijital ayak izi” olarak tanımlıyor ve suçluların bu bilgileri kimliğinizi çalmak ya da oltalama mesajlarını daha ikna edici hale getirmek için kullanabileceği uyarısında bulunuyor. Doğum tarihiniz, çocuklarınızın okulu, evcil hayvanınızın adı ya da tatil planlarınız, tek tek masum görünse de bir araya geldiğinde güvenlik sorularını tahmin etmek ya da sizi hedef alan bir dolandırıcılık senaryosu kurmak için yeterli olabilir.

ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI) da Aralık 2024’te yayımladığı uyarıda, yapay zekâ ile sahte kimlik ve ses üretilmesini zorlaştırmak için çevrimiçi görüntü ve ses içeriklerinin sınırlandırılmasını, sosyal medya hesaplarının gizli yapılmasını ve takipçilerin tanınan kişilerle sınırlandırılmasını öneriyor. Ses klonlama ve sahte videolar hakkında ayrıntılar için deepfake rehberimize bakabilirsiniz.

10 adımda sosyal medya gizlilik kontrolü

  1. İki adımlı doğrulama: NCSC’ye göre iki adımlı doğrulama, bir suçlu parolanızı bilse bile hesabınıza girmesini engelliyor. Tüm platformlarda açın ve yedek kodları güvenli bir yerde saklayın.
  2. Kimler görebilir: Gönderiler ve hikâyeler için varsayılan görünürlüğü kontrol edin. Instagram’da kişisel hesabınızı Ayarlar > Hesap Gizliliği > Gizli hesap yolundan gizli yapabilirsiniz. İşletme profilleri gizli yapılamıyor; önce kişisel hesaba geçmek gerekiyor.
  3. Kimler mesaj atabilir, etiketleyebilir: Tanımadığınız kişilerden gelen mesajları ve etiketlemeleri sınırlayın; etiketlendiğiniz gönderilerin profilinizde görünmeden önce onayınıza sunulmasını sağlayın.
  4. Konum: Apple’a göre iOS’ta Ayarlar > Gizlilik ve Güvenlik > Konum Servisleri bölümünden her uygulamanın konum erişimini ayrı ayrı yönetebiliyor, “Bir Kez İzin Ver” seçeneğiyle erişimi tek oturumla sınırlayabiliyorsunuz. Android’de de benzer izinler Ayarlar > Konum bölümünde yer alıyor. Tatil fotoğraflarını tatil bittikten sonra paylaşmak, evinizin boş olduğunu duyurmamanın en basit yolu.
  5. Kişi önerileri ve telefon rehberi: Platformun telefon numaranız ya da e-postanız üzerinden sizi başkalarına önermesini kapatın; rehber senkronizasyonunu gözden geçirin.
  6. Reklam ayarları: Reklam tercihlerinizi ve platform dışı etkinliklerin reklam için kullanımını sınırlayın.
  7. Bağlı uygulamalar: “Facebook ile giriş yap” ya da “Google ile giriş yap” ile bağladığınız uygulamaları üç ayda bir gözden geçirip kullanmadıklarınızı kaldırın.
  8. Açık oturumlar: Güvenlik ayarlarındaki “aktif oturumlar” listesinde tanımadığınız cihaz varsa oturumu kapatın ve parolanızı değiştirin.
  9. Eski paylaşımlar: Yıllar önceki gönderilerinizi toplu olarak arşivleyin ya da görünürlüğünü daraltın. Gizlilik ayarı değiştirmek, şirketin elindeki geçmiş verileri silmez.
  10. Veri indirme ve silme: Platformun “bilgilerini indir” aracıyla elinizdeki verinin kopyasını alın. Hesabı kapatırken silme talebinde bulunun; KVKK size verilerinizin silinmesini isteme hakkı tanıyor. Bu hakları nasıl kullanacağınızı KVKK hakları rehberimizde anlattık.

Sahte hesaplar ve ele geçirilen profiller

NCSC, dolandırıcıların sahte hesaplar açtığını ya da gerçek hesapları ele geçirerek çeşitli dolandırıcılıklar yaptığını hatırlatıyor. Ünlü bir kişiyi taklit eden hesapları ayırt etmek için platformların doğrulama rozetleri yardımcı olabiliyor. Ancak hedef olan yalnızca ünlüler değil: Bir aile üyeniz ya da arkadaşınız alışılmadık bir paylaşım yaparsa ya da sizden para isterse, NCSC’nin önerisiyle kendisine başka bir yoldan, örneğin telefonla ulaşın. Sahte gönderi ve hesapları doğrudan platforma bildirebilirsiniz.

Hesabınız ele geçirilirse

  1. Hâlâ giriş yapabiliyorsanız parolanızı hemen değiştirin ve tüm açık oturumları kapatın.
  2. Giriş yapamıyorsanız platformun resmî hesap kurtarma sayfasını kullanın. Size “hesabınızı geri getiririz” diye mesaj atan kişilere itibar etmeyin; bu da sık görülen bir dolandırıcılık yöntemi.
  3. Hesaba bağlı e-posta adresinin ve telefon numarasının değiştirilip değiştirilmediğini kontrol edin; aynı parolayı kullandığınız diğer hesapların parolalarını da yenileyin.
  4. Arkadaşlarınızı ve takipçilerinizi başka bir kanaldan uyarın; sizin adınıza gelen para ya da kod isteklerine yanıt vermemelerini söyleyin.
  5. Hesabı geri aldıktan sonra iki adımlı doğrulamayı açın ve bağlı uygulamaları temizleyin.

Çocuklar ve yeni kurallar

Çocukların fotoğraflarını, okul formalarını, okul önünde çekilmiş görüntüleri ya da anlık konumlarını paylaşmamak en temel kural. Instagram’a göre 18 yaş altındaki kullanıcıların hesapları varsayılan olarak gizli açılıyor ve 16 yaş altındaki gençlerin hesaplarını herkese açık yapmak için ebeveyn izni gerekiyor. Türkiye’de ise 7578 sayılı Kanunla 5651 sayılı Kanun’a eklenen hükümler 1 Kasım 2026’da yürürlüğe giriyor ve sosyal ağ sağlayıcılarının 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet vermesini yasaklıyor. Ayrıntılar için 1 Kasım haberimize bakabilirsiniz.

Paylaşmadan önce üç soru

  • Bu paylaşım, nerede olduğumu ya da evde olmadığımı gösteriyor mu?
  • Bu bilgi, bir güvenlik sorusunun yanıtı ya da bir dolandırıcının işine yarayacak bir ayrıntı olabilir mi?
  • Bu fotoğrafta başkaları var mı ve paylaşılmasına izin verirler mi?

Gizlilik ayarları her güncellemeyle değişebiliyor. Bu kontrolü yılda en az iki kez tekrarlamak, dijital ayak izinizi kontrol altında tutmanın en kolay yolu.

Kaynaklar: NCSC – Social Media: how to use it safely, FBI IC3 – Generative AI fraud (3 Aralık 2024), Instagram – Make your account private, Apple – Privacy and Location Services.